Hebben jullie dat nu ook? Dat wij mensen jaloezie soms als een goede emotie zien? Dat het er bij hoort dat je af en toe jaloers op elkaar bent? Sterker nog dat het nodig is om dit te zijn, omdat je anders niets om die ander geeft? Aan dit verschijnsel heb ik me eigenlijk mijn hele bewuste leven geërgerd. Alsof het goed is om een ander iets niet te gunnen.
Gelukkig kon ik onlangs een nieuw woord aan mijn vocabulaire toevoegen en dat is compersie. Dit is het tegenovergestelde van jaloezie. De definitie is: het gevoel van vreugde of blijdschap dat je ervaart wanneer je partner plezier, liefde of intimiteit deelt met iemand anders. Hij kwam langs in de film Jimpa en kort erna in de film The Invite. En ander woord is het jaliefgevoel.
Het is een term die pas in de jaren tachtig is ontstaan en is afkomstig uit de polyamorie (of zegt men dan in een adem door ethische, non-monogamie. Boeiende termen, maar dit laat ik even zitten). Dat het niet een term uit de katholieke kerk is, was me al helder, maar ik denk dat het breder toepasbaar is dan enkel in liefdesrelaties. Ik vind het begrip universeel krachtig, omdat ik me niet kan voorstellen welke redenen er zijn om jaloezie te verkiezen boven compersie. Maar zo werkt het natuurlijk niet met emoties. Jaloezie is een emotie – lees ik dan weer ergens anders – die ontstaat uit een mix van onzekerheid, angst (om iets of iemand te verliezen), verdriet en boosheid. Dit klinkt niet als iets waarvan je op een dag zegt: ik kan wel zonder. Aan de andere kant is het gevoel als je iemand anders iets gunt ook groots.
Maar laten we eens breed naar deze tegenhanger van jaloezie kijken. We zijn volgens mij als wereld collectief jaloers op elkaar. Aan de rechter kant van het politieke spectrum is men jaloers op asielzoekers, aan de linkerkant op de mensen die rijk geboren zijn of een succesvolle ondernemer zijn. We zijn daarbij vooral bang dat er niet genoeg voor onszelf is, met als effect dat de welvaart slecht verdeeld is. Als we allemaal elkaar wat zouden gunnen, dan is er genoeg voor iedereen om aan de basisbehoeften te voldoen. Maar jaloezie is die angst om te weinig te hebben, dus niemand is tevreden met zijn basis.
Maar laten we klein beginnen. Hoe vaak handel jij uit jaloezie? Of eigenlijk vanuit de angst om iets te verliezen? En kijk dan eens met het woord compersie in jet hoofd naar die situatie. Misschien is die handeling een begin van de afname van heel veel onrecht in de wereld. En hoop is een prachtige tegenhanger van angst.
