De naargeestige parkeerplaats in Duitsland is verlaten. Ik zie beton, hoge uitkijktorens en immense hallen. Er staan bordjes bij met uitleg en er worden boekjes verkocht. Op dit terrein langs de A2 werden vroeger mensen gecontroleerd die niet van oost naar west mochten. We zijn even terug in de tijd en ik zet mijn camera op zwart-wit. Ik sta in de geschiedenis, maar tegelijk is deze omgeving beklemmend actueel.
Ik heb een hekel aan grenzen. In de herfstvakantie werd ik op Schiphol bij de slurf gecontroleerd omdat ik uit Italië kwam, en voelde ik een kriebel opkomen. Bij de grens met Duitsland sta ik elke keer in de file. Elke keer moet ik alert zijn dat ik de stukken van de rechtbank paraat heb, zodat ik kan aantonen dat ik mijn pleegzoon – die fysiek niet op mij lijkt – niet ontvoer. We worden zelden gestopt, maar het jeukt wel.
Grenzen staan voor mij vooral voor angst voor het vreemde. Angst voor de vluchteling die onze welvaart komt ondergraven. Angst voor de terrorist die in Duitsland naar een kerstmarkt gaat. En natuurlijk is die angst er niet altijd voor niets, maar lost het dichtgooien van een grens iets op? Of maakt dit ons alleen maar banger?
En als we die grens vertalen naar de omgang die wij met elkaar hebben? Ja, soms moet je grenzen aangeven, maar of het nu om je partner, kind of collega gaat: vertrouwen in elkaar en een constant gesprek over behoeften is belangrijker. Als de muren omhoog gaan en grenscontroles in een relatie komen, kun je beter stoppen.
Tegelijkertijd gaan mensen soms ook over je grenzen heen. Zo stond ik laatst op een groenstrook in ons dorp met een zakje met een zachtwarme bolus van onze hond in mijn hand. Ik wil helemaal geen hond, maar mijn vrouw en kinderen (de baasjes) wel. Het hoort erbij: als je grensoverschrijdend wil denken moet je ruimte durven te nemen en te geven.
Terug naar het zomerse beton in Duitsland. Er waren destijds niet veel mensen die deze grens wenselijk vonden. Toch merk je nog altijd dat de twee Duitslanden erg van elkaar verschillen. De splitsing is een litteken dat altijd zichtbaar blijft. Openheid en kwetsbaarheid brengen ons verder dan begrenzen. Soms is het even nodig, maar dan kort graag.
Dit artikel verscheen eerder in Kortom – het personeelsblad van het Rijksvastgoedbedrijf.